Rozwój sharing economy w Chinach

Sharing economy to nowy, szybko rozwijający się trend gospodarczy. Wielu z nas z pewnością często korzysta z Ubera, Deliveroo, a także Airbnb. Być może niektórzy chętnie wypożyczają rowery w ramach miejskich wypożyczalni (przykładowo w Warszawie Veturilo), a coraz popularniejszy staje się także carsharing. Kolejne przejawy dzielenia coraz śmielej wkraczają do naszego życia. Warto zauważyć, że trend ten rozwija się globalnie.

Sharing economy – definicja

Sharing economy (gospodarka współdzielenia) jest nową formą organizacji prowadzenia działalności gospodarczej za pośrednictwem platform internetowych (modelem rynku, na którym obowiązuje specyficzny system wymiany), opartą na odpłatnym lub nieodpłatnym korzystaniu z dostępnych i niezagospodarowanych zasobów czynników produkcji, stanowiących własność innych podmiotów (przede wszystkim gospodarstw domowych)[1]. W powyższej definicji warto podkreślić wagę platform cyfrowych – bez nich sharing economy nie mogłaby funkcjonować. Ponadto, co również istotne, omawiany model gospodarczy opiera się na wykorzystaniu nie w pełni zagospodarowanych zasobów, do których użytkownicy uzyskują dostęp. Nie nabywają ich natomiast na własność. Pod tym względem gospodarka współdzielenia jest więc zjawiskiem korzystnym, ponieważ może przyczyniać się do zmniejszenia produkcji różnych dóbr i przez to może pozytywnie wpływać na środowisko. Z drugiej strony wskazuje się, że rozwój sharing economy może wiązać się z rozwojem niskopłatnych prac bez odpowiedniego zabezpieczenia socjalnego. Usługi w ramach platform (np. Uber, Glovo…) świadczone są bowiem przez osoby samozatrudnione, chociaż coraz częściej wskazuje się, że powinny być one klasyfikowane jako zatrudnieni[2]. Na marginesie warto zauważyć, że gospodarka współdzielenia (sharing economy) określana bywa także jako gospodarka współpracy (collaborative economy), gospodarka zadaniowa (gig economy) czy gospodarka rówieśników (peer-to-peer economy). Podane terminy kładą nacisk na różne aspekty opisywanego zjawiska, przykładowo „gospodarka zadaniowa” dotyczy przede wszystkim korzystania z platformy cyfrowej i możliwości szybkiego do dobra.

Gospodarka współdzielenia w Chinach

Jak wskazano we wstępie, sharing economy rozwija się dynamicznie w różnych częściach świata, w tym również w Chinach. Rozwój ten widoczny jest przede wszystkim w kilku sektorach:

  1. Transport

W Chinach bardzo popularne stało się współdzielenie środków transportu. Skorzystać można z wielu aplikacji, przykładowo Mobike (rowery), Cyou (motocykle), GoFun (auta). Chińczycy chętnie korzystają również z możliwości współdzielenia miejsc parkingowych (Airparking). W przypadku bikesharingu doszło jednak do dość niespodziewanego załamania. W 2017 roku w samym Pekinie dostępnych było około 2,5 mln rowerów, a z wypożyczalni można było korzystać w 10 największych miastach Chin. Niestety, pojazdy były często słabej jakości, co spowodowało, że zalegały setkami na ulicach i placach. W tym samym 2017 roku doszło do bankructwa Bluegogo, następnie zaczęły upadać kolejne platformy. Obecnie głównym podmiotem świadczącym usługi bikesharingu jest Mobike (znany też jako Meituanbike), który z sukcesem wszedł także na rynki Europy i Ameryki.

  1. Krótkoterminowy najem mieszkań

Podobnie jak w innych częściach świata, również w Chinach wynajęcie mieszkania za pomocą platformy cyfrowej staje się coraz popularniejsze. Liderem na tym rynku jest Airbnb – podmiot ten działa w Chinach od 2015 r. Należy zauważyć, że Airbnb stara się jak najbardziej zrozumieć chińskiego klienta, kreuje także obraz zainteresowania chińską kulturą. Przykładowo wraz z UCCA Centre of Contemporary Art w Pekinie platforma zorganizowała wystawę prac chińskich artystów współczesnych (2019). Oprócz Airbnb w Chinach działają też m.in. Mayi Duanzu i Xiaozhu.

  1. Moda

Coraz więcej Chińczyków, przede wszystkim kobiet, decyduje się na korzystanie z aplikacji oferujących wymianę/kupno/sprzedaż ubrań. Dzięki temu użytkownicy uzyskują dostęp do często markowej odzieży, na której kupno nie mogliby sobie pozwolić. Modele platform są różne: możliwa jest zarówno wymiana ubrań między indywidualnymi zainteresowanymi, jak i czasowe korzystanie z odzieży (polegające na wypożyczeniu jej ze sklepu). W branży modowego sharingu w Chinach szczególnie popularne są platformy takie jak Dora’s Dream oraz Ms. Paris.

  1. Inne

Oprócz wskazanych powyżej przykładów, gospodarka współpracy rozwija się w Chinach także w innych obszarach. Ciekawą możliwością jest na przykład współdzielenie parasoli. W deszczowy dzień w największych chińskich miastach chętni mogą wypożyczyć parasol na stacji metra, czy na kampusie studenckim. Podobnie jednak jak w przypadku bikesharingu, również w tym przypadku wskazuje się, że pomysł ten nie do końca się sprawdził. Wiele parasolek nie zostaje zwróconych, a te, które się zepsuły często zagracają chińskie ulice. Platformy, które oferują tego typu usługę to m.in. Molison oraz Sharing E Umbrella.

Podsumowanie

Gospodarka współdzielenia to trend gospodarczy o dużym potencjale, który rozwija się w Chinach dynamicznie. Przytoczone przykłady pokazują, że platformy cyfrowe oferują różnego typu usługi, przez co dzielenie się zasobami staje się coraz powszechniejsze. Niektóre jednak pomysły (np. wypożyczanie parasoli) nie spotykają się z prognozowanym zainteresowaniem użytkowników. Niewątpliwie jednak model  sharing economy staje się coraz bardziej istotny, co zauważają także chińskie władze. Przykładem tego zaangażowania jest zorganizowany w styczniu 2020 r. Szczyt Pekiński Globalnego Forum Gospodarki Współdzielenia „Great Sharing, New Economy”, podczas którego przedstawiciele świata polityki, biznesu i nauki mieli możliwość przedyskutowania najważniejszych kwestii w tym zakresie.

Tekst: Agata Grochowska, Lotus League

Artykuł powstał w ramach współpracy ChinyTech.pl z Fundacją Lotus League – inicjatywą powołaną przez absolwentów czołowych uczelni europejskich oraz azjatyckich, której celem jest stworzenie dogodnej przestrzeni do efektywnego współdziałania na płaszczyźnie akademickiej i biznesowej obu regionów. Więcej na: www.lotus-league.com

Źródła:

Sharing economy (gospodarka współdzielenia) red. M. Poniatowska-Jaksch, R. Sobiecki, Oficyna Wydawnicza SGH

https://pandaily.com/the-new-trends-of-sharing-economy-in-china/

https://jingculturecommerce.com/local-celebrities-and-global-projections-how-airbnb-is-courting-chinese-travelers/

https://www.vox.com/world/2017/7/11/15952886/china-umbrella-sharing-fail

https://sektor3-0.pl/blog/rowerowa-goraczka-sharing-economy-po-chinsku/

[1] J. Pietrewicz, R. Sobiecki Przedsiębiorczość sharing economy, w: Sharing economy (gospodarka współdzielenia) red. M. Poniatowska-Jaksch, R. Sobiecki, Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa 2016, s. 12.

[2] Zob. Wyrok Sądu Najwyższego Wielkiej Brytanii z 19 lutego 2021 r., wyrok Sądu Najwyższego Hiszpanii z 25 września 2020 r.